Programi i Ujësjellësve Rurale
Vështrim i përgjithshëm
Gjatë njëzet viteve të fundit Shqipëria ka bërë përparime të dukshme duke kaluar
nga një sistem i centralizuar dhe i prapambetur drejt një ekonomie tregu. Sipas
INSTAT, për periudhën 1998-2008, vërehet një rritje prej 7,1% në vit e PBB-së reale,
e cila është shoqëruar edhe me një ulje të ndjeshme të varfërisë në zonat rurale.
Megjithatë, në zonën e rajonit Malor niveli i varfërisë nuk ka shfaqur ndryshime
të rëndësishme. Të varfërit janë akoma të përqëndruar në zonat rurale të rajonit
Malor. Shqipëria ka patur një rritje të qëndrueshme ekonomike si dhe ka kryer reforma
ekonomike, që kanë ndikuar në qëndrueshmërinë makroekonomike, qeverisjen e përmirësuar,
zhvillimin e investimeve në sektorin privat, përftimin e shërbimeve sociale publike.
Duke qenë e vetëdijshme për varfërinë dhe problemet e infrastrukturës në zonat rurale,
qeveria shqiptare filloi në vitin 1988 bashkëpunimin me qeverinë gjermane. Që nga
ai vit Qeveria Gjermane ka angazhuar një shumë totale prej 850 Milion Euro për projekte
investimesh në gjithë Shqipërinë nga të cilat më shumë se 50% janë dhënë në kuadër
të Bashkëpunimit Financiar që implementohet nga KfW
SFIDA
Me ndryshimet politike dhe social-ekonomike që ndodhën në Shqipëri pas viteve 90-të,
sistemet ekzistuese të ujësjellësve kaluan nën vartësin e Njësive të Qeverisjes
Vendore. Megjithatë, pjesa më e madhe e shërbimeve utilitare me ujë të pijshëm ndodhen
në zonat urbane. Për shumë vite me radhë furnizimi me ujë i fshatrave në zonat rurale
është lënë pas dore. Si rezultat i kësaj gjendjeje, sistemet e ujësjellësve ekzistues
nuk janë eficientë si pasojë e mungesës së kapaciteteve të menaxhimit të qëndrueshëm.
Pamjaftueshmëria e furnizimit me ujë të pijshëm, cilësia e tij dhe aksesi i pamjaftueshëm,
janë ndër shkaqet kryesore të varfërisë në zonat rurale.
Ndërhyrja
Qeveria shqiptare duke parë gjendjen e vështirë të furnizimit me ujë të zonave rurale
ndërmori reformën në sektorin e furnizimit me ujë dhe ujësjellës kanalizimeve. Në
kuadër të kësaj reforme në dhjetor të vitit 2007, të gjitha shoqëritë e ujësjellës-kanalizimeve
me borxhe të eliminuara u transferuan pranë pushtetit vendor.
Objektivi kryesor i reformës:
Decentralizimi / komercializimi i mëtejshëm i sektorit të furnizimit me ujë dhe
kanalizimeve, për të bërë të mundur që shoqëritë të jenë me vetfinancim, me një
plan afatgjatë dhe të qëndrueshm, me qëllim përmirësimin e treguesve të punës dhe
përmbushjen e të gjitha detyrimeve ndaj konsumatorit. Për realizimin e kësaj reforme
Qeveria shqiptare kërkoi mbështetjen e KFW për përgatitjen dhe financimin e një
programi për furnizimin me ujë të zonave rurale. Nënshkrimi i kontratës për fazën
e parë të këtij programi u bë në dhjetor 2007 dhe për fazën e dytë në dhjetor 2008.
Programi i cili do të zbatohet nga Fondi Shqiptar i Zhvillimit ka si objektiv rehabilitimin
dhe ndërtimin e sistemeve të ujësjellësve rurale dhe në raste të veçanta edhe të
sistemeve të kanalizimeve dhe përbën një hap të rëndsishëm drejt menaxhimit dhe
funksionimit të qëndrueshëm të tyre në të ardhmen. Ky program ka si objektiv kryesor
përmirsimin dhe sigurimin e kushteve të jetesës të popullsisë rurale nëpërmjet
ndërtimit të 28 ujësjellsve rural të cilët do të furnizojnë popullsinë e 50 fshatrave
të përfshira në program, me ujë të pastër higjenikisht, në sasi të mjaftueshme,
bazuar në mbulimin e kostos së funksionimit dhe mirëmbajtjes dhe tarifave të pranuara
shoqërisht. Kostoja e këtij programi parashikohet të jetë rreth 11.7 milion Euro.
Programi do të zgjasë për një periudhë 6 - vjecare dhe do të ketë edhe ekspertizë
ndërkombëtare që do të bëjë të mundur një përmirsim rrënjësor të standarteve teknike
dhe menaxhuese të zbatimit të programit.
Rezultatet
Gjatë gjashtëmujorit të parë të vitit 2011, programi ka hyrë në
fazën e implementimit të tij. Janë shpallur tenderat për 25 skema.
Ka përfunduar procesi i tenderimit dhe vlerësimit për 25 skema dhe janë
lidhur 6 kontrata për zbatimin e punimeve civile që përfaqësojnë 12 skema
ujësjellësish.
Ndërkohë ka filluar puna në terren për zbatimin e punimeve
civile për 12 skemat e para të ujësjellësve. Pritet që muaji Korrik 2011, të
shënojë fillimin e punës në të gjitha skemat pjesëmarrëse në Program.
Aktivitetet kryesore të zhvilluara në kuadër të zbatimit të
projektit kanë qenë:
- Në fazën e parë u krye identifikimi i
nevojave për ujësjellës në qarqet e Dibrës, Kukësit, dhe Shkodrës. Për këtë u
bashkëpunua ngushtë me Njësitë e Qeverisjes Vendore, dhe Konsulencën e
kontraktuar për zbatimin e këtij Programi.
- Në fazën e dytë u hartuan fizibilitetet
teknike dhe sociale për të gjithë ujësjellësat. Për përzgjedhjen e ujësjellësve
pjesëmarrës në program, u hartua një bazë të dhënash me tregues socialë dhe
teknikë të cilët u përdorën për të përzgjedhur 28 skema ujësjellësish.
- Në fazën e tretë, e cila shënon dhe
fazën e implementimit të programit, u hartuan projektet teknike, dhe u përgatit
dokumentacioni i tenderimit për të gjitha skemat fituese. U shpallën tenderat
për 25 skema. Ka përfunduar procesi i tenderimit dhe
vlerësimit për 25 skema dhe janë lidhur 6 kontrata për zbatimin e punimeve
civile që përfaqësojnë 12 skema ujësjellësish. Ndërkohë ka filluar puna në
terren për zbatimin e punimeve civile për 12 skemat e para të ujësjellësve.
- Gjatë implementimit të këtij programi
një rëndësi e veçantë i është kushtuar masave shoqëruese dhe ngritjes së
kapaciteteve. Në këtë kuadër është kryer hartimi i draftit të manualit Financiar
dhe Komercial, i cili është testuar në 4 Komuna. Ka përfunduar hartimi i draftit
të Manualit të Funksionim Mirëmbajtjes. Ka filluar dhe vijon procesi i trajnimit
për Funksionim Mirëmbajtjen e Ujësjellësve. Ndërkohë është hartuar drafti i
Strategjisë së Komunikimit dhe Rritjes së Ndërgjegjësimit.
- Janë kryer takime informimi dhe orientimi me Grupet e
Përfituesve të Ujit, për të gjitha skemat e ujësjellësve pjesëmarrës në program.
Janë kryer një seri takimesh me komunitetin, me qëllim sensibilizimin,
evidentimin dhe zgjidhjen e problemeve sociale. Për të gjitha skemat janë kryer
konsultime me publikun për të diskutuar Draftin Teknik të Projektit dhe çështjet
mjedisore. Është ofruar asistencë teknike dhe ligjore për procedurat e aplikimit
për Liçensë si Operatorë të Shpërndarjes së Ujit, në komunat Shupenzë, Hajmel,
Baz dhe Melan.
Drejt së ardhmes
Ky program kap vlerën financiare prej
11,7 milionë euro, ku 10 milionë euro janë financuar nga KfW dhe
1,7 milionë euro nga Qeveria Shqiptare. Komunat dhe fshatrat përfituese do
të përmirësojnë kushtet e jetesës së rreth 40 mijë banorëve të 50 fshatrave në
zonat rurale të Shqipërisë. Realizimi i këtij programi do të rezultojë në:
(i)
instalimin e infrastrukturës teknike të ujësjellësve dhe mirë-funksionimin e
tyre;
(ii) ndërgjegjësimin e popullsisë përfituese për aspektet higjienike,
shëndetësore dhe funksionale të ujësjellësve dhe kanalizimeve;
(iii) rritjen e
përgjegjësisë së qeverisjeve lokale për funksionimin dhe mirëmbajtjen e
ujësjellësve rurale duke siguruar në këtë mënyrë edhe qëndrueshmërinë e tyre.
Njoftim për komunat e qarqeve KUKËS, DIBËR, SHKODËR:
Njoftim për komunat e qarqeve KUKËS, DIBËR, SHKODËR:
1. Identifikimi i Ujësjellësave
(shkarko)
2. Baza e të dhënave - Ujësjellësit RWS-Kombëtar
(shkarko)
